Kanat misafir, kasa ev sahibi

Yıllar içinde şunu öğrendik: bir kapı şikâyetiyle gidildiğinde sorun neredeyse her zaman kasadadır. Kanat sarkmış derler, kasa oynamıştır. Anahtar dönmüyor derler, karşılık plakası kaymıştır. Kapı sürtüyor derler, kasa gönyesinden çıkmıştır. Kanat üretildiği gibi kalır; hareket eden taraf duvara bağlı olandır.

Kasa, bükülmüş sac profillerden oluşan bir çerçevedir. Üç işi vardır: kanadın ağırlığını menteşeler üzerinden duvara aktarmak, kilit dillerini karşılamak, kanat ile duvar arasındaki boşluğu kapatmak. Bu üç işin her biri kasanın farklı bir bölgesine düşer.

Profil kesiti: kasanın kimliği

Kasa profilini kestiğinizde gördüğünüz şekil, kapının bütün davranışını anlatır. Profilde üç bölge vardır: duvara oturan ayak, kanadın yanacağı gölge boşluğu ve pervazın geldiği yüz. Bu bölgeler arasındaki bükümlerin sayısı ve açısı profilin rijitliğini belirler. Çok sayıda büküm, aynı kalınlıkta sacdan daha sert bir profil çıkarır; bu yüzden "kaç milim sac" sorusu tek başına eksiktir, "kaç büküm" sorusu da sorulmalıdır.

Fitil kanalı da profilin bir parçasıdır. Fitil kanalı yoksa fitil yüzeye yapıştırılır ve bir süre sonra kalkar. Kanal içine oturan fitil hem düzgün bastırılır hem yerinde kalır.

Derinlik ve duvar kalınlığı

Kasa derinliği duvar kalınlığından bağımsız seçilemez. Derinlik az kalırsa kapı takıldıktan sonra bir yüzde çıplak duvar görünür ve pervaz boşluğa oturur. Derinlik fazla gelirse kasa duvarın ötesine taşar.

  • Daire kapılarında standart derinlik yaygın duvar kalınlıklarını karşılar; farklı durumlarda genişletme profili kullanılır.
  • Bina girişi ve villa kapılarında 20–24 cm aralığında ayarlanabilir kasa tercih edilir; kalın duvar ve yalıtım katmanı bulunan girişlerde bu esneklik işe yarar.
  • Alçıpan duvarda kasa arkasına taşıyıcı iskelet gerekir; profil ne kadar sağlam olursa olsun tutunacak bir şey yoksa kasa oynar.

Sabitleme: köpük taşıyıcı değildir

Kasa duvara, kenar boyunca birkaç noktadan, duvar malzemesine uygun dübelle sabitlenir. Menteşe tarafındaki noktalar kanat ağırlığını taşıdığı için orada aralık daha sıktır. Sahada en sık yapılan kısa yol, kasayı iki noktadan tutturup kalanı poliüretan köpükle doldurmaktır. Köpük yalıtım ve boşluk doldurma işi yapar; yük taşımaz, zamanla gevşer ve kasa yavaş yavaş oynar.

Sabitlemeden önce kasa gönyeye alınır ve köşe diyagonalleri ölçülerek eşitlenir. Diyagonaller arasında 2–3 mm fark varsa kanat bir kenarda sürter. Bu, montajdan sonra menteşe ayarıyla kapatılamayacak bir hatadır; o aşamada kasayı sökmek gerekir.

Karşılık yuvaları ve takviyeler

Kilit dillerinin girdiği yuvalar ve karşılık plakaları kasanın en çok zorlanan bölgesidir. Üretimde bu yuvalar kasa kaynatılmadan önce işlenir ve arkalarına takviye sacı konur. Sonradan açılan yuva, profilin kesitini zayıflatır. Takviyesiz bir karşılık plakası, en iyi kilidi bile ortalama bir kilide çevirir; zorlamada yük plakaya biner ve ince sac eğilir.

Menteşe takozları da kasaya kaynatılır, vidalanmaz. Vidalı takoz zamanla boşluk yapar ve kanadın sarkması böyle başlar. Menteşe tarafındaki emniyet pimi karşılıkları kasa üzerinde ayrı yuvalar ister; bu detay bina giriş kapıları gibi ağır kanatlı ölçülerde daha da önemlidir.

Pervaz: estetik ile pratiğin kesiştiği yer

Pervaz, kasa ile duvar arasındaki geçişi kapatır. Genişliği hem görünümü hem toleransı etkiler. Dar pervaz modern ve ince bir hat verir ama duvardaki eğrilikleri affetmez. Geniş pervaz eski binalarda hayat kurtarır, çünkü sıvadaki sapmaları ve düzgün olmayan kenarları içine alır. Daire kapılarında 10 cm civarı pervaz yaygındır ve pervaz bitim ölçüsü bu nedenle kasa içi ölçüden belirgin şekilde büyüktür: kasa içi 90×200 cm olan bir kapı, pervazla birlikte 108×210 cm yer kaplar.

Pervazın kasaya bağlanma biçimi de önemlidir. Klipsli ya da geçmeli pervaz, sonradan sökülüp takılabildiği için servis gerektiğinde avantaj sağlar. Yapıştırılan pervaz söküldüğünde duvarı ve boyayı birlikte götürür.

Korozyon: kasanın asıl düşmanı

Kasa, kapının duvara ve zemine temas eden parçasıdır; nem de oradan gelir. Zemine yakın bölge, bahçe kapılarında ve bodrum girişlerinde en çok zorlanan yerdir. Kasa ayağının zemine doğrudan oturduğu ve suyun orada biriktiği durumlarda pas, boyanın altından sessizce ilerler ve yıllar sonra profil kesitini zayıflatır.

Üretim tarafındaki önlem, kasanın iç yüzeylerinin de korunmasıdır; dışı boyanmış, içi çıplak bırakılmış bir profil nemli ortamda içten paslanır. Montaj tarafındaki önlem, kasa ayağının su biriken bir noktaya oturmaması ve dış kapılarda eşik bölgesinin su tahliyesine izin vermesidir. Küçük bir drenaj payı, kasanın ömrünü yıllarca uzatır.

Kasa sağlamsa kapı yenilenebilir

Pratik bir soru: kapıyı yenilerken kasa kalabilir mi? Kasa gönyesinde, duvara sağlam bağlı ve korozyonsuzsa bazı durumlarda yalnızca kanat ve donanım değiştirilerek maliyet düşürülebilir. Ancak yeni kanadın menteşe ekseni, kilit ekseni ve kalınlığı eski kasaya uymak zorundadır; bu uyum nadiren tam çıkar. Kasa oynuyor, paslanmış ya da eğrilmişse yenilemenin tek doğru yolu kapıyı kasasıyla birlikte değiştirmektir.

Standart ölçülerde üretilen modeller mevcut boşluklara çoğu zaman sorunsuz oturur. Daire ölçüsünde yenileme düşünüyorsanız 90×200 cm'lik net boşluk referansından başlayın; sac panel kapı ve desenli gruplar aynı kasa ailesiyle üretildiği için model değişikliği kasa kurgusunu değiştirmez. Mevcut kasanızın fotoğrafı ve duvar kalınlığı ölçüsüyle birlikte yazarsanız, kasa korunabilir mi yoksa komple değişmesi mi gerekir, bunu önceden söyleyebiliriz.