Bir müteahhit telefonda ölçüyü verdi: "90'a 200, net." Kapılar üretildi, şantiyeye gitti ve hiçbiri oturmadı. Çünkü verdiği rakam kaba inşaat boşluğuydu; biz de kasa içi ölçüsü olarak anlamıştık. Aradaki fark kasa profili kalınlığı kadar, yani her iki kenarda birkaç santimetre. Yangın kapısında bu hata daha pahalı: kasa kesilip uzatılamaz, dayanım test edilen detaya bağlı olduğu için sahada müdahale edilemez.
Üç ayrı ölçü, üç ayrı anlam
- Kaba inşaat boşluğu: Duvarda bırakılan açıklığın net genişlik ve yüksekliği. Kasa buraya girer.
- Kasa içi: Kasa monte edildikten sonra kalan net geçiş boşluğu. Tahliye hesaplarında bu rakam kullanılır.
- Pervaz bitimi: Kasa ve pervazın duvar üzerinde kapladığı toplam dış ölçü.
Teklif isterken hangisini verdiğinizi yazmak, ölçü sürecinin en önemli adımı. Standart ürünümüzde kasa içi 90×200 iken pervaz bitimi 104×208 olarak çıkıyor; aradaki fark kasa ve pervaz payı.
Ölçü almanın doğru zamanı
Kaba inşaat bittikten, duvarlar örüldükten sonra ve sıva başlamadan önce ölçü alınır. Erken alınan ölçü sıva payını içermez, geç alınan ölçü üretim süresini iş programının dışına taşar. Pratikte işleyen sıra şöyle: duvar tamamlanır, zemin kotu işaretlenir, ölçü alınır, kasa monte edilir, sıva kasaya dayanır, zemin kaplaması döşenir, pervaz en sonda takılır.
Genişlik, yükseklik ve gönye kontrolü
Genişlik üç noktadan ölçülür: tabandan yaklaşık 20 cm yukarıda, orta yükseklikte ve üst hizada. Küçük ölçü esas alınır. Yükseklik de iki yanda ayrı ayrı ölçülür ve küçük değer alınır. Duvarın gönyeli olup olmadığını anlamak için iki köşegen ölçülür; iki köşegen arasındaki fark 1 cm'yi geçiyorsa boşluk çarpıktır ve kasa montajında bu düzeltilmelidir. Yangın kapısında çarpık boşluk ciddi sorun, çünkü kanat çevresindeki boşluk ölçüsü test edilen aralıkta kalmak zorunda. Bir kenarda açıklık büyürse dayanım iddiası zayıflar.
Duvar kalınlığı ve kasa derinliği
Duvar kesiti iki açıdan önemli. Birincisi kasa derinliği: kasa duvarı kavrayacak şekilde seçilir, sıva ve kaplama kalınlıkları hesaba katılır. İkincisi ve daha kritik olanı test edilmiş montaj detayı. Betonarme duvar, tuğla duvar, gazbeton ve alçıpan bölme için test koşulları farklıdır; ankraj tipi, ankraj aralığı ve kasa boşluğu dolgusu detaya göre değişir. Bu yüzden ölçü verirken duvar tipini ve kalınlığını yazmak, genişlik rakamı kadar belirleyici.
Zemin kotu ve alt boşluk
En sık atlanan kalem bu. Ölçü alındığı sırada zemin kaplaması döşenmemişse kapı yüksekliği bitmiş zemin kotuna göre hesaplanmalı. Şap, şilte, seramik ve yapıştırıcı toplamı kolayca birkaç santimetre yapar; bu pay hesaplanmazsa kapı zemine sürter ya da altta kabul edilemez bir boşluk kalır. Yangın kapısında alt boşluk serbest bir ölçü değil, test edilen aralıkta tutulması gereken bir değer. Eşik kullanılıp kullanılmayacağına da bu aşamada karar verilir.
Açılma yönü ve kaçış istikameti
Yangın kapısında açılma yönü estetik tercih değil. Kaçış yolu üzerindeki kapı, tahliye istikametine doğru açılmalı. Bu kararı planda vermek gerekiyor: kapının açıldığında koridoru daraltmaması, merdiven basamağının önüne gelmemesi ve duvara yaslandığında geçişi kapatmaması kontrol edilir. Menteşe tarafı ve kol tarafı buna göre belirlenir. Ölçü formunda açılma yönünü kapının dışından bakıldığına göre tanımlamak ve yanına basit bir kroki eklemek karışıklığı bitiriyor.
Tahliye genişliği hesabı ölçüyü nasıl etkiliyor
Yangın kapısında net geçiş genişliği, estetik değil kapasite kalemi. Kaçış yolunda kapının arkasındaki kişi sayısı, o kapıdan geçmesi gereken net genişliği belirliyor ve bu hesap bitmiş kasa içi ölçüsüne göre yapılıyor. Burada iki detay sık atlanıyor. Birincisi kanat tam açıldığında kolun ve panik barın geçiş alanını daraltması; net genişlik kol kalınlığı çıkarıldıktan sonra kalan boşluk. İkincisi çift kanatta sabit kanadın kapalı sayılması; kapasite hesabı yalnızca hareketli kanat üzerinden yapılırsa gerçek geçiş daha dar çıkıyor. Bu yüzden ölçü verirken kapının arkasındaki kullanıcı sayısını da yazmak faydalı; sınıf ve genişlik birlikte değerlendiriliyor.
Mevcut kapıyı değiştirirken
Yeni inşaat değil de tadilat ise ölçü almanın sırası değişiyor. Eski kasa sökülmeden ölçü alınmaz, çünkü kasa profili kalınlığı bilinmiyor. Sökme sonrası açıklık genelde düzgün çıkmaz; sıva kırılmış, ankraj delikleri kalmış olur. Bu durumda açıklık toparlanıp yeniden ölçülür. Eski kasayı yerinde bırakıp içine yeni kasa geçirmek, dayanım istenen kapıda uygulanabilir bir yöntem değil; test edilen montaj detayı duvarla doğrudan temas gerektiriyor.
Ölçü formunda bize iletilecekler
- Kaba boşluk genişlik ve yükseklik (en küçük değerler, cm)
- Köşegen farkı
- Duvar tipi ve toplam kalınlığı
- Bitmiş zemin kotu ve kalan kaplama payı
- Açılma yönü (dışarıdan bakışa göre) ve kroki
- İstenen dayanım sınıfı ve süresi
- Panik bar, kapı kapatıcı, menfez, cam, kartlı geçiş gibi donanım talepleri
- Tek kanat mı çift kanat mı, çift kanatta sabit kanat yönü
Bu bilgilerle ölçüye özel teklif çıkarılabiliyor. Boşluklarınızın fotoğrafını ve kroki ölçülerini gönderin; yangın kapısı grubunda size uyan sistemi ve ölçüyü birlikte netleştirelim. Daire ve ortak alan kapılarında ölçü mantığı benzer ama toleranslar daha rahat; bina giriş kapıları için ayrı bir ölçü formu kullanıyoruz.
