Kanadı doğru, montajı yanlış
Bir yangın kapısı kasasına yanlış takıldığında kapının kendisi hakkında söylenen her şey geçerliliğini yitirir. Kanat aynı kanattır, fitil aynı fitildir; ama kaçış yönü ters takılmışsa, kapatıcı kapıyı tam kilitlemiyorsa veya kasa duvara yalnızca iki noktadan tutturulmuşsa o kapı yangın anında beklediğiniz işi yapmaz. Montaj, yangın kapısında ürünün parçasıdır.
Önce yön: kapı nereye açılacak
Kaçış kapıları, insanların kaçtığı yöne doğru açılır. Yani kaçış merdivenine giden kapı merdiven tarafına, binadan çıkış kapısı dışarıya açılır. Kalabalık bir koridorda içe açılan bir kapı, panik anında arkasında biriken kalabalık tarafından kapatılır. Yön kararı montajda değil, projede verilir; montaj ekibi kasayı duvara oturtmadan önce kaçış yönünü kat planından teyit eder.
İkinci kontrol kapının hangi yöne doğru menteşelendiğidir. Koridor boyunca açılan bir kanat, açıkken kaçış genişliğini daraltmamalıdır. Duvara yatan kanat, duvar yüzeyine mümkün olduğunca yakın durmalı.
Kasa sabitleme: dübel sayısı pazarlık konusu değil
Yangın kapısı kasası, kanadın ağırlığını ve yangın sırasında oluşan ısıl genleşmeyi taşır. Kasa duvara her kenarda birden çok noktadan, uygun çaplı çelik dübelle sabitlenir. Sahada en sık görülen kısa yol, kasayı yalnızca menteşe tarafından tutturup karşı kenarı köpükle bırakmaktır. Köpük yalıtım malzemesidir, taşıyıcı değildir.
- Kasa ile duvar arasındaki boşluk, yanmaz nitelikli malzemeyle doldurulur; standart montaj köpüğü bu iş için uygun değildir.
- Kasa gönyeye alınmadan sabitlenirse kanat bir kenarda sürter; sürten kanat kapatıcıyı yorar ve kapı tam kapanmaz.
- Dübel delikleri kasa profilinin ön yüzüne değil, montaj için bırakılmış yuvalara açılır.
Kapı kapatıcı: "kapanıyor" yetmez
Yangın kapısının kapalı olması esastır; duman ve alev yayılımını geciktiren şey kapalı kanattır. Bu nedenle her yangın kapısında kapı kapatıcı bulunur ve kapatıcının işi kapıyı kilit diline kadar getirmektir. Kapıyı yalnızca kasaya yaklaştıran, son santimde bırakan bir ayar işe yaramaz.
Ayarda üç şeye bakılır: kapanma hızı, son kapanma kuvveti ve varsa açık kalma gecikmesi. Hız çok yüksekse kapı çarpar ve zamanla menteşeyi boşaltır; çok düşükse kanat tam oturmadan durur. Çift kanatlı kapılarda kapanma sırası ayrıca ayarlanır: hareketli kanat, sabit kanattan sonra kapanmalıdır, aksi hâlde iki kanat birbirine takılır.
Kapıyı açık tutmak için takoz, kova veya tel kullanılması en yaygın saha ihlalidir. Kapının açık kalması gerekiyorsa bunun yolu mekanik takoz değil, yangın alarmıyla bağlantılı elektromanyetik tutucudur; alarm geldiğinde tutucu bırakır ve kapı kapanır.
Panik bar ve kol tarafı
Kaçış kapısında panik çıkış donanımı, kapıyı tanımayan birinin karanlıkta omzuyla bastırarak açabilmesi için vardır. Bar, kanat genişliğinin büyük bölümünü kaplayacak şekilde ve kullanıcının eline rahat gelen bir yükseklikte monte edilir; çok yükseğe alınan bar çocukların ve yere düşmüş birinin ulaşamayacağı yere çıkar. Barın hareket ettirdiği diller kasa karşılıklarına temiz girmeli, bar bırakıldığında kilit kendiliğinden kapanmalıdır.
Dış yüzde kol olup olmayacağı kullanım kararıdır: yalnızca çıkış için kullanılan kapılarda dış yüzde kol bulunmaz, iki yönlü kullanılan kapılarda silindirli dış kol takılır. Kaçış tarafında asla anahtarla kilitlenen bir donanım bırakılmaz. Yangın kapısı grubundaki modellerde panik bar ve dış kol konfigürasyonu sipariş aşamasında belirlenir, montajda sonradan eklenmesi kanat üzerinde yeni delik açmak demektir.
Menteşe ve kilit tarafı
Yangın kapısında menteşe sayısı kanat ağırlığına göre belirlenir ve kanadın sarkmasına izin verilmez. Sarkan kanat üstte sürter, altta açıklık bırakır; duman tam o açıklıktan geçer. Menteşelerin kasa tarafındaki vidaları montajdan sonra bir kez daha sıkılır, çünkü ilk günlerde kanat oturdukça küçük boşluklar oluşur.
Kilit tarafında dikkat edilen şey dilin karşılığa ne kadar girdiğidir. Kısa giren dil, kapıyı kapatıcı getirse bile kanadı kasaya çekmez. Karşılık plakasının yeri montajda ayarlanır; plakayı doğru noktaya almak için kapı birkaç kez açıp kapatılarak dilin bıraktığı iz takip edilir.
Boşluklar, fitil ve eşik
Kanat çevresindeki boşluk dar ve eşit olmalıdır. Geniş boşluk duman geçirir, dar boşluk kanadı sürttürür. Kanat çevresindeki genleşen fitil, ısıyla şişerek boşluğu kapatacak biçimde kesintisiz devam etmeli; montaj sırasında fitil kanalının boyayla dolması veya fitilin köşede kopması sık yapılan bir hatadır.
Eşik tarafında zemin kaplamasının kalınlığı hesaplanmalıdır. Kasa, zemin kaplaması henüz yapılmadan takılırsa kanat altındaki boşluk sonradan kapanır ve kapı sürter. Montaj sırası mümkünse zemin bittikten sonra olacak şekilde planlanır.
Teslim ve sonrası
- Kapı elle açılıp bırakıldığında kapatıcı kanadı kilitli konuma getiriyor mu?
- Panik bara tek hareketle bastırıldığında bütün diller aynı anda çekiliyor mu?
- Çift kanatta kapanma sırası doğru mu, orta kesişmede boşluk kalıyor mu?
- Kanat üzerindeki tanıtım etiketi ve yönlendirme işareti okunur durumda mı?
- Kasa çevresindeki dolgu yanmaz malzeme mi?
Yangın kapısı teslim edildikten sonra da bakım isteyen bir üründür. Kapatıcı yağ kaçırdığında, menteşe boşluk yaptığında ya da fitil yıprandığında kapı sessizce işlevini kaybeder. Yılda en az bir kez elle açıp bırakarak kapanmayı denemek, en basit ve en etkili kontroldür. Bina girişleriyle birlikte planlanan projelerde kaçış kapısı ile ana giriş kapısının donanımı birlikte seçilir; bina giriş kapıları tarafındaki kapatıcı ve kol kararları kaçış güzergâhıyla uyumlu olmalıdır.
