İki ölçü, iki farklı iş

Çelik kapı ölçülerinde yaşanan karışıklıkların neredeyse tamamı tek bir nedenden çıkar: iki ayrı ölçü vardır ve ikisi aynı sanılır. Kasa içi ölçü, kapı tam açıkken geçtiğiniz net boşluktur. Pervaz bitim ölçüsü ise kapı takıldıktan sonra duvarda kapladığı toplam alandır. Arada 15–20 santim fark bulunur ve bu fark pervaz genişliğinden gelir.

Hangi rakamın hangi işe yaradığını bilmek pratikte şunu değiştirir: mobilyanın geçip geçmeyeceğini kasa içi ölçüsü söyler, duvardaki boşluğun yeterli olup olmadığını pervaz bitim ölçüsü söyler. Alışverişte bu ikisinin karıştırılması, teslim edilen kapının kasaya girmemesiyle sonuçlanır.

Daire kapısı

Konut girişlerinde en yaygın net boşluk 90×200 cm'dir. Pervaz 10 cm civarında olduğunda pervaz bitim ölçüsü 108×210 cm'ye ulaşır. Bu ölçü, standart apartman projelerinde bırakılan kaba boşluklara oturacak şekilde yerleşmiştir.

Pratikte karşılaşılan sapmalar genellikle küçüktür. Eski binalarda boşluk 86–94 cm arasında değişebilir; bu aralık pervaz genişliğinin ayarlanması ve kasa çevresindeki dolgu ile çözülür. Yükseklikte ise zemin kaplamasının kalınlığı belirleyicidir: seramik ve yapıştırıcı 2–3 cm, parke ve şilte 1,5–2 cm alabilir. Zemin kaplaması sonradan yapılacaksa bu pay baştan düşülür.

Bina girişi ve villa kapısı

Giriş kapılarında ölçü büyür, çünkü kapının taşıdığı yük de geçişin niteliği de farklıdır. Burada 145×215 cm'lik net boşluk ve pervazıyla 165×223 cm'lik toplam ölçü yerleşmiştir. Bu genişlik tek kanatla taşınamayacağı için kanat ikiye bölünür ve genellikle asimetrik çift kanat kullanılır: günlük geçiş için bir ana kanat, mobilya taşımak gerektiğinde açılan daha dar ikinci kanat.

Giriş kapılarında ikinci değişken kasa derinliğidir. Dış duvarlar kalındır ve çoğunlukla yalıtım katmanı taşır; bu nedenle 20–24 cm aralığında ayarlanabilen kasa kullanılır. Derinlik ayarı, aynı kapının farklı duvar kalınlıklarına uyum sağlamasını mümkün kılar. Bina giriş kapıları ölçüsünde kanat ağırlığı daire kapısının belirgin biçimde üzerine çıktığı için menteşe sayısı da artar.

Villa kapılarında aynı ölçü ailesi kullanılır ama cam alanı devreye girer. Camlı kanatta cam, hem ağırlık hem ölçü toleransı açısından ek bir kısıt getirir; cam ebadı kanat ölçüsüne göre üretildiği için sonradan ölçü değişikliği yapılamaz. Villa kapısı (camlı çelik kapı) seçerken ölçüyü kesinleştirmek, modeli kesinleştirmekten önce gelir.

Yangın kapısı

Kaçış kapıları 90×200 cm'lik net boşlukla, pervazıyla 104×208 cm'de çalışır. Pervazın daire kapısına göre daha dar olması, bu kapıların çoğunlukla merdiven boşluğu ve teknik hacim girişlerinde, dekoratif beklentinin düşük olduğu noktalarda kullanılmasıyla ilgilidir.

Geniş geçiş gereken yerlerde çift kanat kullanılır ve hangi kanadın hareketli olacağı kaçış yönüne göre belirlenir. Yangın kapısında ölçü seçimi sadece boşlukla değil, kaçış sırasında gereken net geçiş genişliğiyle de ilgilidir; kanat açıkken kolun ve panik barın daralttığı gerçek genişlik hesaba katılır.

Sapmalar nasıl çözülür

  • 0–2 cm: Kasa çevresindeki dolgu ve pervaz oturma payı içinde kalır. Standart kapı sorunsuz takılır.
  • 2–5 cm: Pervaz genişliği değiştirilerek ya da genişletme profili eklenerek çözülür. Standart kanat korunur.
  • 5 cm ve üzeri: Kasa yeniden kesilir, kanat ölçüsü değişir. Bu, özel üretimdir.
  • Duvar gönyede değilse: Fark 3 cm'yi geçtiğinde duvarın düzeltilmesi, pervazla kapatmaktan daha sağlıklıdır; aksi hâlde kasa duvara tam oturmaz ve zamanla oynar.

Özel ölçüde değişen şeyler

Ölçü standart dışına çıktığında etkilenen sadece kasa değildir. Desen yeniden ölçeklenir ve bazı motiflerde oran bozulduğu için desen sadeleştirilir; 90 cm'lik kanada göre çizilmiş bir madalyon, 75 cm genişlikte sıkışık durur. Kilit ve kol ekseni kanat yüksekliğine göre yeniden konumlanır, çünkü eksen yüksekliği kullanım ergonomisine bağlıdır. Camlı modellerde cam ebadı yeniden hesaplanır.

Bu nedenle özel ölçü siparişlerinde teslim süresi standart modellere göre uzar ve fiyatlandırma ayrı yapılır. Ölçüye özel üretim bir ek hizmet değil, farklı bir üretim akışıdır.

Kanat yüksekliği ve ergonomi

Standart 200 cm yükseklik tartışma konusu olmaz ama 210 cm ve üzeri boşluklarda karar vermek gerekir: kapıyı yükseltmek mi, yoksa üstte sabit bir dolgu paneli bırakmak mı? Kanadı yükseltmek görsel olarak daha bütünlüklü durur ama ağırlığı artırır ve menteşe sayısını değiştirir. Üst dolgu paneli daha ekonomiktir ve bazı mimari kurgularda camlı yapılarak merdiven boşluğuna ışık alınmasını sağlar.

Kol ve kilit ekseni yüksekliği de ölçüyle birlikte değişir. Standart kanatta bu eksen gündelik kullanımda rahat bir yüksekliğe denk gelir; kanat belirgin biçimde yükseldiğinde eksenin kanat ortasına değil, kullanım yüksekliğine göre konumlanması gerekir. Oranı gözeterek yapılmayan bir yükseltmede kapı yüksek görünür ama kol fazla aşağıda kalır.

Ölçünüzü verirken

  1. Genişliği alt, orta ve üst olmak üzere üç noktadan ölçün; en küçük değer belirleyicidir ama üçünü birlikte bildirin.
  2. Yüksekliği iki kenardan ve ortadan ölçün, referans zeminin ne olduğunu yazın.
  3. Duvar kalınlığını sıva dâhil ölçün; kasa derinliği bu rakamdan belirlenir.
  4. Açılış yönünü ve menteşe tarafını belirtin.
  5. Zemin kaplaması yapılacaksa kalınlığını bildirin.

Standart ölçülerde üretilen modeller mevcut boşluklara çoğu zaman sorunsuz oturur ve teslim süresi kısadır. Daire ölçüsünde yenileme yapıyorsanız antrasit çelik kapı ve diğer renk gruplarının tamamı aynı standart ölçü ailesinde üretildiği için renk tercihi ölçü kısıtı yaratmaz. Ölçünüz standartlara uzaksa fotoğrafla birlikte rakamları gönderin; hangi çözümün gerektiğini ve fiyatını ona göre bildiririz.