Montaj gününde sorulan soru

"Kapı içeri mi açılsın dışarı mı?" Bu soru sahada sorulduğunda iş çoktan geç kalmıştır, çünkü menteşe ve kilit konumu üretimde belirlenir. Daha da önemlisi, soru bir tercih sorusu değil. Bina girişinde yön, o kapının kaçış güzergâhının parçası olup olmamasına göre belirlenir.

Kaçış güzergâhı ne demek

Kaçış güzergâhı, binanın herhangi bir noktasındaki bir kişinin dışarıya ulaşırken izleyeceği yoldur: daireden hole, holden merdivene, merdivenden giriş kapısına ve sokağa. Bu zincirdeki kapılar, panikte itilerek açılabilmelidir. Bu nedenle kaçış güzergâhındaki kapılar kaçış yönüne, yani dışarı doğru açılacak biçimde planlanır.

Türkiye'de bu konunun çerçevesini Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik çiziyor. Bir binanın hangi kapılarının kaçış güzergâhında sayılacağı, kaç kaçış çıkışı gerektiği ve hangi kapıların panik donanımı taşıyacağı proje bazında, mimari proje ve yangın raporu üzerinden belirlenir. Kapı üreticisi bu kararı veremez; üretici, verilen karara göre kapıyı üretir.

Dışa açılan kapının getirdiği pratik meseleler

Yön dışarı olduğunda birkaç ayrıntı değişir. Menteşe dışarıda kalır; bu, menteşe piminin dışarıdan sökülmesini engelleyecek emniyet pimlerini zorunlu kılar. Kanat dışarı açıldığı için kaldırımda ya da sahanlıkta bir süpürme alanı oluşur; bu alanın yaya geçişini kesmemesi gerekir ve bazı girişlerde kapı önünde bir niş açılarak çözülür.

Üçüncü ayrıntı conta ve su. Dışa açılan kapıda conta hattı ve eşik detayı, içe açılan kapıdan farklı kurgulanır; yağmur suyunun conta hattına yüklenmemesi için damlalık ve eşik profili önem kazanır.

Kilit mantığı kaçış yönüne bağlıdır

Kaçış güzergâhındaki bir kapı, içeriden anahtarsız açılabilmelidir. Bu, kapının dışarıdan serbest olduğu anlamına gelmez; içeriden tek hareketle açılan, dışarıdan kilitli kalan donanımlar bunun için vardır. Elektrikli donanım kullanılıyorsa aynı mantık geçerli: elektrik kesildiğinde kaçış yönündeki kapının serbest kalması beklenir, bu da donanım tipini belirler.

Panik donanımının gerekip gerekmediği de yine proje kararıdır. Panik barlı kapılar genellikle merdiven ve kaçış çıkışlarında kullanılır; bu tür kapılarda kanat ve kasa, yangın kapısı grubundaki ürünlerle aynı mantıkla planlanır.

Çift kanatta kaçış: hangi kanat açılır

Çift kanatlı bir bina girişinde kaçış açıklığı, hareketli kanadın tek başına bıraktığı genişliğe göre değerlendirilir. İspanyoletle sabitlenmiş dar kanat, panik anında kimsenin açmaya çalışmayacağı bir parçadır. Bu yüzden hareketli kanadın net geçiş genişliği, binanın ihtiyacını karşılayacak ölçüde planlanır. İki kanadın da kaçışta kullanılması isteniyorsa, dar kanat da tek hareketle açılabilen bir donanımla donatılır.

İçe açılan giriş kapısı ne zaman olur

Her bina girişi kaçış güzergâhının parçası olmayabilir. Örneğin bir binada sokağa doğrudan açılan ayrı bir kaçış çıkışı varsa ve ana giriş o zincirde sayılmıyorsa, giriş kapısı içe açılacak biçimde planlanabilir. Ayrıca kaldırım genişliği, kapı önündeki kot farkı ve sahanlık ölçüsü de kararı etkileyen fiziksel kısıtlardır. Bu değerlendirme mimari proje üzerinden yapılır.

Siparişe yazılacak bilgiler

  • Bu kapı kaçış güzergâhının parçası mı; yanıt yangın raporundan alınır.
  • Açılış yönü: içeri ya da dışarı, kroki ile birlikte.
  • Menteşe hangi kenarda; dışa açılıyorsa emniyet pimi istenir.
  • Panik donanımı gerekiyor mu; gerekiyorsa hangi kanatta.
  • Elektrikli donanım kesintide kilitli mi kalacak, serbest mi.
  • Kapı önündeki kaldırım veya sahanlık genişliği ve kot farkı.
  • Çift kanatta hareketli kanadın net geçiş genişliği.

Kararı kim veriyor

Yön ve donanım kararı, yapının mimari projesi ile yangın raporunu okuyan taraf tarafından verilir; bu genellikle projenin mimarı ya da yapı denetimdir. Yönetim kendi başına karar vermemeli, mevcut kapıyı değiştirirken de eski kapının yönünü körü körüne tekrarlamamalıdır; eski kapı yanlış takılmış olabilir.

Elinizde yön ve donanım kararı olduğunda ölçülerle birlikte iletin; kanat bölünmesi, menteşe yerleşimi ve kilit tipi buna göre planlanır ve o yapıya göre fiyat çıkarılır. Bina giriş kapıları grubundaki kompozisyonlar her iki yöne de üretilebiliyor. Kaçışta kullanılmayan bir iç kapı söz konusuysa sac panel kapı grubu daha sade bir çözüm sunar.